FAQs

DE CRISIS

We bevinden ons in een ongekende wereldwijde noodsituatie die we zelf veroorzaakt hebben. De aanhoudende toename van antropogene uitstoot van broeikasgassen verstoort het complexe klimaatsysteem in toenemende mate, en er zijn onvoldoende maatregelen om de uitstoot te verminderen. De gevolgen hiervan zijn al voelbaar in meerdere delen van de wereld en hittegolven, overstromingen en droogtes zullen steeds frequenter en intenser worden. De atmosfeer van de aarde is al meer dan 1,1°C warmer dan het pre-industriële niveau en de kans om onder de limiet van 2°C te blijven (die is vastgelegd in de Overeenkomst van Parijs) is klein. De huidige wereldwijde toezeggingen en inspanningen zetten ons op een koers richting 3°C opwarming en waarschijnlijk veel hoger. Er is toenemende bezorgdheid over het risico van abrupte klimaatverandering die niet meer om te keren is, veroorzaakt door het omslaan van belangrijke kantelpunten in het klimaatsysteem. De planeet bevindt zich momenteel in het midden van de 6e massale uitstervingsgolf, waarbij tot 1 miljoen soorten bedreigd door worden met uitsterven als gevolg van menselijke activiteiten.

Overstromingen, bosbranden, extreem weer, zeespiegelstijging, mislukte oogsten en een tekort aan drinkwater bedreigen ons en onze kinderen rechtstreeks, maar ze zullen ook onze samenlevingen onder toenemende druk zetten en kunnen daardoor leiden tot maatschappelijke instorting en een toename van conflicten wereldwijd. De effecten van klimaatverandering zullen naar verwachting leiden tot 120 miljoen extra mensen in armoede rond 2030..

Er is een breed scala aan schattingen over de mate van zeespiegelstijging die verwacht wordt in de komende eeuw. In een scenario van 2°C schatte de IPCC dat de zeespiegel tot 2100 zou kunnen stijgen met 0,3-1m. Sommige studies, gericht op worst-case scenario’s met onverminderde uitstoot, omvatten schattingen tot 3m. Zelfs als de uitstoot van broeikasgassen stopt en de temperaturen stabiliseren, zal de zeespiegel waarschijnlijk na die tijd blijven stijgen vanwege het aanhoudende smelten van de ijskappen. De stijging zou kunnen toenemen tot 15m in de volgende eeuwen, waardoor belangrijke vragen gesteld moeten worden over de levensvatbaarheid van de Nederlandse delta op de lange termijn. In de nabije toekomst gaat het niet alleen om de stijging van de zeespiegel, maar om samengestelde risico’s zoals verhoogde stormvloeden die vaker overstromingen zouden veroorzaken. De havenbescherming van Rotterdam zou steeds vaker moeten sluiten, waardoor de economische schade oploopt. De noodzaak om dijken te verhogen, hydraulische structuren te vervangen en te zorgen voor meer zandaanvulling zou dat ook doen door de kosten voor waterbeheer aanzienlijk te verhogen. Met toenemende neerslag in het binnenland zullenen rivieren vaker overstromen en daarnaast zal de afstroom van water bemoeilijkt worden door verhoogde zeespiegel, waardoor het risico op dramatische overstromingen toeneemt.

NALATIGHEID VAN DE OVERHEID

In de overeenkomst van Parijs hebben de staten toegezegd om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5°C en tegen 2100 ruim onder 2°C te blijven, een niveau van opwarming dat zou veel meer dramatische gevolgen zou hebben. Elk land verantwoordelijk voor het formuleren en behalen van zijn eigen doelen binnen dit collectieve doel. Vooralsnog zijn die doelen niet eens op weg om het 2°C-scenario te halen, en het Nederlandse doel, dat gedeeld wordt binnen de Europese Unie, is helaas geen uitzondering. Op dit moment heeft de EU toegezegd de uitstoot terug te brengen tot 40% (ten opzichte van het niveau van 1990) in 2030. Daarnaast evalueert de EU momenteel de langere-termijn-doelen, waarvan de meest ambitieuze gericht is op koolstofneutraliteit in 2050.

We moeten vragen om sterkere, legaal bindende beloftes, en ervoor zorgen dat die niet alleen maar resulteren in mooie praatjes, maar in daadwerkelijk beleid. Ondanks de ondertekening van de overeenkomst van Parijs neemt de wereldwijde uitstoot nog steeds toe. Tussen 2017 en 2018 was een er een toename van 2,7%, het grootste percentage van de afgelopen 7 jaar.

Het huidige overheidsbeleid mist een gevoel van urgentie, terwijl we geen tijd meer hebben – we moeten nu handelen.

Nederland ziet zichzelf graag als een voorbeeld voor de rest van de wereld, maar als het gaat om milieuwetgeving zijn we lang niet zo vooruitstrevend als je zou denken.In tegenstelling tot de meeste EU landen is Nederland er bijvoorbeeld sinds 1990 niet in geslaagd de CO2 uitstoot significant terug te dringen. De EU had als doelstelling dat alle landen vóór 2020 20% minder broeikasgassen zouden uitstoten; we zitten nu pas op 14,5%. Een vermindering van 25%, die de rechtbank heeft opgelegd aan de overheid in de Urgenda-zaak, gaan we nooit meer halen. Per hoofd van de bevolking stoot Nederland 34% meer broeikasgassen uit dan het EU-gemiddelde. In plaats van dit te erkennen blijft de overheid doorgaan met het subsidiëren van fossiele brandstoffen en het uitbreiden van luchthavens.

Een ander doel van de EU was dat ieder land in 2020 minstens 14% van zijn energie duurzaam opwekte. In 2018 zat Nederland op 7,4% duurzame energie – het op één na laagste percentage van de hele EU.

Het Klimaatakkoord is een verzameling plannen om tegen 2030 de uitstoot van broeikasgassen met 49% te verminderen. Het bevat beleid over elektriciteit, industrie, vervoer, landbouw en stedelijke gebieden. Het akkoord is gedurende twee jaar tot stand gekomen tijdens onderhandelingen waar politici en milieuorganisaties bij betrokken waren, maar waar ook industriële clubs en lobbyisten van vervuilers als Shell voor waren uitgenodigd. In het akkoord staan dan ook niet de structurele veranderingen die nodig zijn om klimaatverandering tegen te gaan, en tegen het einde van de onderhandelingen zijn de milieuorganisaties van tafel gelopen.

Extinction Rebellion vindt dan ook dat het Klimaatakkoord absoluut geen blijk geeft van de urgentie van onze situatie. Na decennia nalatigheid is de tijd bijna op. Een geleidelijke overgang die iedereen tevreden houdt kunnen we ons simpelweg niet veroorloven. Volgens het IPCC hebben we nog maar tien jaar voordat we een opwarming van 1,5°C niet meer kunnen tegenhouden. Dit soort klimaatakkoorden zijn niets nieuws. Ze zetten altijd in op het geleidelijk afbouwen van broeikasgassen in de verre toekomst, en hopen dat de industrie zichzelf verandert. Dit soort plannen hebben nog nooit geleid tot een serieuze afname in uitstoot.

WEES EERLIJK

Nee. We bedoelen dat de overheid de omvang van de klimaatcrisis niet erkent en dat ze niet communiceren hoe snel dingen moeten veranderen. De overheid heeft de plicht om burgers te informeren over gevaarlijke situaties en hen te beschermen, zelfs als ze daarvoor moeilijke keuzes moeten maken. Maar tot nu toe zijn milieukwesties consequent gemarginaliseerd als secundair – randproblemen die geen afbreuk mogen doen aan economische doelen. Als ze al genoemd werden was het vaak in positieve verhalen als die van “groene groei”. In plaats van de noodzaak van fundamentele veranderingen op systeemniveau te erkennen, werden burgers verantwoordelijk gehouden voor het redden van de planeet door individuele acties. Het is tijd dat de overheid openlijk de omvang en prioriteit erkent van de milieucrisis waarmee we worden geconfronteerd.

Decennia lang kregen klimaatwetenschappers, activisten en politici het advies om een positief verhaal te vertellen over de klimaatcrisis en de afbraak van ecosystemen, omdat burgers apathisch  zouden worden als ze te horen kregen hoe erg de situatie was. Het populaire verhaal is dat er ergens in de toekomst misschien ecologische problemen kunnen ontstaan, maar dat we ons daar dan wel zorgen om kunnen maken. Maar dit positieve verhaal geeft ons een vals gevoel van veiligheid en tempert de grootschalige mobilisatie die nodig is om te voorkomen dat de rampzalige effecten van klimaatverandering nog erger worden dan ze nu al zijn. Omdat veel mensen zich niet bewust is van de noodzaak tot verandering, krijgen politici die serieuze milieuwetsvoorstellen indienen vaak kritiek vanuit hun achterban. De geschiedenis leert dat mensen in een noodsituatie hun prioriteiten kunnen verleggen, maar pas als ze de omvang van de crisis volledig begrepen. Daarom hebben we besloten om de waarheid duidelijk te vertellen en haar niet te bedekken onder een deken van valse hoop.

De enorme vernietiging van de natuur en de stijgende uitstoot van broeikasgassen vormen een ongekende en existentiële bedreiging voor onze samenlevingen en de menselijke beschaving zoals wij die kennen. Tijdens vergelijkbare rampen hebben individuen en groepen gereageerd door hun leven en dat van hun kinderen op de eerste plaats te zetten en alle beschikbare middelen te mobiliseren om de bedreigingen te bestrijden. Ze zijn overgeschakeld naar de noodmodus.

In meer dan 500 gemeentes over de hele wereld is de klimaatnoodtoestand uitgeroepen. Het is zelfs in een aantal landen gebeurd, waaronder in het VK. Dit is niet (enkel) symbolisch: door een klimaatnoodtoestand uit te roepen, erkent de Nederlandse overheid de enorme dreiging waar we mee geconfronteerd worden, en legt ze zich er op toe om haar volledige aandacht te richten op het uitroeien van broeikasgasemissies en het stoppen van biodiversiteitsverlies.

In meer dan 500 gemeentes over de hele wereld is de klimaatnoodtoestand uitgeroepen. Het is zelfs in een aantal landen gebeurd, waaronder in het VK. Dit is niet (enkel) symbolisch: door een klimaatnoodtoestand uit te roepen, erkent de Nederlandse overheid de enorme dreiging waar we mee geconfronteerd worden, en legt ze zich er op toe om haar volledige aandacht te richten op het uitroeien van broeikasgasemissies en het stoppen van biodiversiteitsverlies.

Toen wetgevers bepaalden welke bevoegdheden de Nederlandse regering in noodsituaties zou moeten hebben, overwogen ze niet het soort bedreigingen waarmee we vandaag worden geconfronteerd. De klimaat- en ecologische crisis past niet in de traditionele categorieën rampen of oorlog. De noodwetten daarvoor geeft de Nederlandse overheid extra bevoegdheden geven. Door een klimaatnoodtoestand af te roepen krijgt de overheid GEEN toegang tot die extra bevoegdheid. In plaats daarvan moet ze alles aangrijpen om duidelijk naar de bevolking te communiceren wat voor een ongekende bedreiging de klimaatcrisis is, en haar volle aandacht vestigen op het tegengaan ervan.

Dat zijn we juist wel, en daarom eisen we naast een rechtvaardige overgang naar een duurzame samenleving ook dat er een burgerberaad wordt opgericht dat het voortouw neemt in die overgang.

Keer op keer hebben regeringen de taal van ‘noodzaak’ misbruikt om macht te grijpen en mensen oneerlijk te belasten. Door burgers centraal te stellen in de besluitvorming en hen de nodige informatie en macht te geven om zinvolle beslissingen te nemen, kan gerechtigheid worden gehandhaafd in deze tijden van crisis. Voor meer over het burgerberaad, zie de vragen onder eis 3.

DOE WAT NODIG IS

Onze huidige manier van leven heeft een grote invloed op de planeet en alle ecosystemen die zich daarop verbinden. Veel van deze onderdelen zijn nauw met elkaar verbonden. Zo heeft ontbossing  een directe invloed op zowel de hoeveelheid CO2 in de atmosfeer als de biodiversiteit. Een toename van de hoeveelheid CO2 in de atmosfeer verhoogt de opname van CO2 door oceanen, wat de zuurgraad van zeewater verhoogt, waardoor ecosystemen als koraalriffen verder worden aangetast. Een ander voorbeeld is industriële landbouw: niet alleen stoot deze industrie veel broeikasgassen uit, maar ze is ook verantwoordelijk voor ontbossing, watervervuiling, afnemende biodiversiteit en andere maatschappelijke problemen. Wij willen dat de overheid deze problemen tegelijkertijd aanpakt op een eerlijke manier.

Het IPCC-rapport van 2018 benadrukt hoe dramatische de negatieve gevolgen van de klimaatcrisis toenemen als de aarde 2 graden opwarmt in plaats van 1,5. Maar zelfs die 1,5 graden zouden drastische gevolgen hebben voor de biosfeer en de menselijke samenleving. We zullen moeten vechten om elke 0,1 graag tegen te houden, en hoe eerder we de uitstoot van CO2 verminderen, hoe beter. Het eerdergenoemde IPCC-rapport zet een aantal scenario’s uiteen die misschien zouden zorgen voor minder dan 1,5 graden mondiale opwarming in 2100, waarvan de meesten oproepen tot het halveren van uitstoot tegen 2030 en koolstofneutraal zijn rond 2050. Maar er zijn een aantal problemen met die scenario’s. Ze gaan bijvoorbeeld ze uit van technologie om koolstof uit de atmosfeer te halen die nog lang niet bestaat, en ze zijn optimistisch over wanneer de wereldwijde uitstoot piekt – vaak al in 2020. Dit soort scenario’s gaan uit van de hoeveelheid CO2 die nog in de atmosfeer terecht kan komen voordat er bepaalde temperaturen worden bereikt. De IPCC noemt dit een ‘carbon budget’. Het rapport uit 2018 gaat uit van een ‘carbon budget’ van minder dan tien jaar op het huidige emissieniveau om 66% kans te hebben dat de aarde minder dan 1,5 graad opwarmt. Maar al deze cijfers hebben een bijzonder grote foutmarge. Feedbackloops zoals het ontdooien van het artische permafrost zouden dit budget nog een paar jaar korter kunnen maken. En zelfs als we onder de opwarming blijven waar het Parijs-akkoord naar streeft is er het risico dat we tipping points bereiken die een dominoeffect kunnen hebben, waardoor de opwarming alleen maar versneld wordt.

Het is niet makkelijk en het is politiek niet erg geliefd. Maar we moeten nadenken over wat nodig is  en wat veilig is. Als we twintig jaar geleden waren begonnen met een geleidelijke transitie naar een duurzame samenleving hadden we 2025 makkelijk gehaald. Maar omdat overheden ervoor hebben gekozen de klimaatcrisis te negeren moeten we het nu snel doen. Daarom roepen we op tot een massale mobilisatie van burgers, en leggen we de nadruk op democratie door een burgerberaad mee te nemen in onze eisen. En hoewel het ambitieus is, zou Nederland niet het enige land zijn dat dit redt. Finland heeft momenteel als doel om in 2035 CO2-neutraal te zijn, en Noorwegen mikt zelfs op 2030.

We kunnen het ons niet permitteren om op andere landen te wachten. Nederland heeft alle nodige kennis en expertise om een duurzaam land te worden. We zouden dus juist voorop moeten lopen in die ontwikkeling.

Het is waar dat we wereldwijd weinig bijdragen aan de totale uitstoot. Maar per hoofd van de bevolking stoten we meer broeikasgassen uit dan bijna ieder ander land ter wereld – 30% meer dan het Europees gemiddelde, en meer dan het dubbele van het mondiale gemiddelde. Bovendien leunt Nederland voor een groot deel op de industrie en diensten van andere landen. Kritiek op China is enigszins hol als je bedenkt hoeveel van onze spullen ze maken en verschepen. En dit proces werkt ook de andere kant op: Nederlandse regelgeving over consumptie en transport hebben een invloed op uitstoot ver buiten onze grenzen.

De overheid doet nog steeds alsof er geen verband is tussen economische groei en klimaatverandering. Helaas is er geen empirische steun voor het idee dat ‘groene groei’, waarbij economische groei is losgekoppeld van stijgende emissies, mogelijk is. Het is onmogelijk het huidige economisch systeem voort te zetten. We hebben de grens bereikt van wat de aarde ons kan leveren zonder ons te vernietigen.

Om een CO2-neutraal Nederland te bereiken in 2025 moeten we kijken naar het terugdringen van productie en consumptie. We wouden dat het niet zo was, maar we hebben geen andere keus. We moeten onze economie aanpassen aan de ecologische noodzaak in plaats van het klimaatbeleid aan te passen aan economische doelen.

Dit gaat uiteraard leiden tot een grootschalige verandering van de economie en de banenmarkt. Dit is waarom het zo belangrijk is om een burgerberaad te betrekken in deze transitie.  Zij zorgen ervoor dat het klimaatbeleid eerlijk en rechtvaardig is voor iedereen.

Dat gaat alleen op als je die twee crises los van elkaar bekijkt. Volgens ons zijn ze allebei symptomen van eenzelfde systeem. Alle effecten van de klimaatcrisis zullen de armsten het zwaarste treffen: mislukte oogsten zullen leiden tot een stijging van de voedselprijzen, en niet iedereen kan verhuizen naar gebieden die minder door extreme (natuur)rampen worden getroffen.

LAAT BURGERS BESLISSEN

Een burgerberaad is een groep burgers die debatteert over beleid of wetten. Wie er in zit wordt besloten door middel van een loting, om zo te zorgen dat er mensen vanuit de hele samenleving vertegenwoordigd zijn. Van Ierland tot Ijsland en van Canada tot India zijn burgerberaden met succes ingezetten om politieke impasse te beëindigen en oplossingen te vinden voor controversiële vraagstukken. Burgerberaden vertegenwoordigen verschillende sociale groepen en halen politieke besluitvorming weg van politieke machtsspellen en lobbyisten. Het is de ideale manier om deze klimaat en ecologische crisis democratisch aan te pakken.

Een burgerberaad wordt gerund door een onafhankelijke organisatie. De leden van een burgerberaad worden gekozen op basis van demografische quota (sortering). Dit zorgt ervoor dat het burgerberaad een goede afspiegeling vormt van de samenleving wat betreft leeftijd, geslacht, woonplaats, opleidingsniveau, enzovoort. De leden van het burgerberaad horen vervolgens evenwichtige informatie van experts en belanghebbenden die zijn geselecteerd om alle beschikbare kennis over de ecologische crisis en de oorzaken ervan te vertegenwoordigen. Na deze leerperiode overwegen ze de voor- en nadelen van verschillende beleidsopties in kleine, gefaciliteerde groepen. Als laatste stellen zij een beleidsaanbeveling op, die de regering vervolges uitvoert.

Burgerberaden zijn een afspiegeling van de bevolking, in plaats van alleen de politieke elite. Dit zorgt ervoor dat ze beslissingen nemen die rekening houden met iedereen in het land. Dit is belangrijk omdat veranderingen als droogte, stormen en overstromingen enorme druk op de samenleving zullen zetten. Hoe we als land moeten reageren op dit soort noodsituaties is een complexe afweging, waarbij elke stem in de samenleving gehoord moet worden. Geen enkele groep mag dit besluitvormingsproces domineren.

Als ze goed georganiseerd worden kunnen burgerberaden deze besluitvorming ook beschermen tegen belangengroepen als de olie-industrie. Omdat burgerberaden niet gekozen worden hoeven de leden zich ook geen zorgen te maken over hoe ze herkozen gaan worden, en hebben ze geen verdere ambities om politiek carrière te maken. Hierdoor zijn ze onafhankelijker dan politici. Het stelt ze in staat om beslissingen te maken waar de meeste politici zich niet aan willen branden – vaak omdat het moeilijke afwegingen zijn, over hoe we omgaan met deze noodtoestand.

Allereerst toont de geschiedenis ons dat de Nederlandse overheid ondanks steeds betere kennis de klimaatverandering niet voldoende heeft aangepakt: sinds de jaren negentig heeft Nederland zijn CO2-uitstoot niet aanzienlijk kunnen verminderen. Nederland heeft momenteel de op twee na hoogste CO2-uitstoot per hoofd van de bevolking in Europa en verdubbelt het wereldgemiddelde. We hebben het op een na laagste aandeel hernieuwbare energie in Europa. Nederland subsidieert de fossiele brandstofindustrie met een geschat gemiddelde van € 7,6 miljard per jaar. Last but not least, de overheid weigert te voldoen aan de uitspraken van de rechtbank in 2015 en 2018, in de Urgenda-zaak, die de overheid opdraagt om de CO2-uitstoot tegen 2020 met 25% te verminderen. De verantwoordelijkheid om het leven van burgers tegen de huidige ecologische ramp te beschermen kan niet langer alleen worden overgelaten aan een regering die deze verantwoordelijkheid al 30 jaar niet in acht neemt! Ten tweede spelen bedrijfsbelangen een grote rol bij de politieke besluitvorming over de klimaatcrisis, op zowel nationaal als EU-niveau. Het ogenschijnlijk inclusieve poldermodel van Nederland dat bedoeld is om brede burgerparticipatie mogelijk te maken, bevoordeelt economische belangen en stelt de industrie boven maatschappelijke organisaties. De overheid stond bijvoorbeeld toe dat Shell plaatsneemt aan de klimaattafels, hoewel is aangetoond dat dit bedrijf al tientallen jaren de maatschappij actief misleidt over het bestaan ​​van klimaatverandering en beleid om de uitstoot van broeikasgassen blokkeerde, zowel in de VS als de EU. Ten derde vertoont de parlementaire democratie in Nederland zwakke punten op het gebied van inclusiviteit. Niet alleen het parlement, maar ook het informele overleg, waarin veel beleidsbeslissingen in Nederland worden genomen (‘poldermodel’), zijn gevuld met vertegenwoordigers met een hogere opleiding, terwijl mensen met een andere achtergrond worden gemarginaliseerd. Ten slotte bevinden de parlementaire vertegenwoordigers in Nederland zich in een verkiezingscyclus van vijf jaar, waarna ze opnieuw gekozen willen worden. Dit voorkomt dat ze de snelle en substantiële (maar mogelijk impopulaire) beslissingen nemen die onontbeerlijk zijn om het klimaatprobleem en de ecologische crisis aan te pakken en de burgers op de lange termijn te beschermen.

Vergaderingen van burgers zijn verrassend goed in het nemen van beslissingen van gemeenschappelijk belang. Deelnemers combineren hun eigen behoeften en levenservaringen met de inbreng van experts, ze luisteren naar elkaar en overleggen rationeel, voordat ze over aanbevelingen stemmen. Door een sorteerproces zijn ze een afspiegeling van de samenleving.          Doordat ze problemen anders benaderen dan bijvoorbeeld parlementen, komen burgers met originele oplossingen en debatteren ze vrijuit over controversiële en gevoelige onderwerpen waar beroepspolitici zich vaak niet aan wagen. In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, hebben studies aangetoond dat deelnemers van een burgerberaad de neiging hadden meer kosmopolitische en egalitaire beslissingen te nemen.
Op lokaal niveau is dit soort participatieve democratie erg succesvol geweest. Een van de beste voorbeelden is het participatiebudget van Porto Alegre. Dankzij dit budget konden er nieuwe scholen worden geopend, steeg de kwaliteit van sanitaire voorzieningen, en nam de kindersterfte snel af. Ieder jaar raakten burgers meer betrokken bij het proces, werd corruptie aangepakt, groeide het vertrouwen in de overheid en nam zelfs de belastingontduiking af. Op nationaal niveau worden soms burgerberaden opgericht om specifieke kwesties aan te pakken, zoals het beraad dat leidde tot de opheffing van het Ierse abortusverbod.

Ja. Dit mandaat berust niet op verkiezingen, maar op sortering. Dit zorgt ervoor dat een burgerberaad het hart van democratische vertegenwoordiging vormt, omdat een groep van willekeurig geselecteerde burgers de bevolking beter vertegenwoordigt dan vertegenwoordigers die door een fractie van de samenleving worden gekozen. Dit is hoe democratie werkte in het oude Griekenland (destijds met uitzondering van vrouwen en slaven).

Bovendien is het normaal dat democratische vertegenwoordigers een deel van hun besluitvorming delegeren aan specifieke besluitvormende organen (zoals een burgerberaad). Ten slotte is het niet de bedoeling dat het burgerberaad de representatieve democratie volledig vervangt, alleen dat ze haar helpt. Het is geen kwestie van tegenstellingen, maar van combinaties.

Het gaat wat kosten, maar vergelijk dit met de kosten die een overstroming van Rotterdam met zich mee zou brengen. Een dergelijk beraad is een investering in de toekomst. En wat dacht je hiervan: in 2008 redde de Nederlandse overheid Fortis (ABN Amro) door ze meer dan 16 miljard euro te geven en injecteerde ze meer dan 10 miljard euro in de ING Group. Dat was hoe ze omging met een financiële crisis. Vergeleken daarmee is een burgerberaad als reactie op een klimaatcrisis praktisch gratis.

Omdat opiniepeilingen mensen vragen naar een snelle reactie, in plaats van een onderbouwde mening. Ze missen het openbare leren en het overleg dat besluiten van een burgerberaad betekenisvol maken. Opiniepeilingen zijn handig om een dwarsdoorsnede te krijgen van wat de bevolking op een bepaal moment ergens vindt, maar ze geven deelnemers niet de gelegenheid om zich vooraf te informeren over een specifieke kwestie, noch de kans om het daar met anderen over te hebben. Als iemand vandaag een peiling zou doen onder mensen die in grote steden wonen over een belasting op autorijden, zal een groot deel van de deelnemers daar achter staan, omdat ze zelf geen auto hebben. Maar als deze mensen de kans krijgen om zichzelf te informeren en te overleggen met mensen die in landelijke of buitenwijken wonen, zullen ze waarschijnlijk anders stemmen. Wie echt wilt weten wat de bevolking denkt na goed te hebben nagedacht heeft dus weinig aan peilingen alleen.

STRATEGIE

Ons primaire doel is om alarm te slaan en politici onder druk te zetten om eindelijk het pad te bewandelen dat vele anderen al voor ons hebben geplaveid. De oplossingen zijn er al en zijn uitgebreid uitgewerkt door organisaties zoals Urgenda. Het enige dat ontbreekt is de politieke wil om ze toe te passen. We beschouwen onszelf niet als een autoriteit die precies wil of kan zeggen wat de overheid precies zou moeten doen. We concentreren ons liever op de noodzakelijke doelen die de overheid zou moeten stellen en pleiten voor de oprichting van een Burgerberaad om ervoor te zorgen dat de noodzakelijke maatregelen worden genomen en dat deze worden toegepast op een manier die voor iedereen eerlijk is.

We hebben een enorme taak voor de boek. De kans op succes lijkt klein, maar de gevolgen zijn zo enorm dat het ondenkbaar is om niets te doen. Sommigen van ons scharen zich om tactische redenen achter het idee van geweldloosheid, anderen om morele redenen. Volgens onderzoek naar conflicten tussen niet-statelijke en statelijke actoren over de hele wereld tussen 1900 en 2006, bleek 53% van de geweldloze campagnes succesvol te zijn, tegenover 26% van de campagnes die geweld gebruikten. Bovendien was 95% van de landen waar gewelddadige campagnes werden gehouden binnen vijf jaar veranderd in een dictatuur. Dit komt in wezen omdat niet-gewelddadige protesten het mogelijk maken om een meer divers deel van de bevolking (gezinnen, ouderen) te mobiliseren en om machtsblokken te confronteren die te sterk zijn om met geweld te kunnen verslaan, terwijl de steun van de algemene bevolking kan worden behouden. Geweld van demonstranten wordt vaak tegen ze gebruikt in de media, terwijl geweldloze acties juist aandacht vestigen op de gewelddadige reacties van de overheid.

Extinction Rebellion is een volksbeweging die steunt op massale burgerlijke ongehoorzaamheid. We willen duizenden mensen de straat op krijgen om zo de normale gang van zaken te verstoren en de overheid te dwingen naar onze eisen te luisteren. Onze aanpak is anders dan die van de meeste organisaties: in plaats van onze boodschap te verpakken in valse hoop vertellen we direct de waarheid over de klimaatcrisis, en we handelen naar die waarheid door ons lichaam op het spel te zetten. Deze strategie was succesvol in het Verenigd Koninkrijk tijdens de internationale opstand in april en zij slaagden erin om klimaatverandering bovenaan de agenda te krijgen door veel media-aandacht te trekken, wat leidde tot debatten in het parlement en uitnodigingen van politici. Niet veel later werd het VK het eerste Europese land dat een klimaatnoodtoestand uitriep.

ACTIES

Welke keuze hebben we nog? We hebben gedemonstreerd, we hebben petities ondertekend, we hebben pamfletten en boeken geschreven, we hebben grappige video’s gemaakt en dramatische lezingen gegeven. Wetenschappers wijzen al tientallen jaren op de noodzaak om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen en onze voetafdruk op de planeet te verkleinen. Al die tijd zijn we niet gehoord. We hebben alles geprobeerd wat mocht. Normale protesten zijn mislukt. We staan op de vooravond van een ongekende crisis. Geweldloze burgerlijke ongehoorzaamheid is de enige optie die ons nog rest. Door de normale gang van zaken te verstoren moet de overheid wel naar ons luisteren. Het is helaas de enige manier om zinvolle veranderingen af te dwingen. We zouden dit liever niet hoeven te doen, en we bieden onze oprechte excuses aan aan alle mensen die door onze acties worden getroffen. Deze crisis treft al mensen en ecosystemen over de hele wereld en als we niet snel handelen, wordt het alleen maar erger.

Wat legaal is, is niet altijd het juiste om te doen. Subsidiëring van fossiele brandstoffen is legaal. Het structureel ontwijken van belastingen is legaal. De ecologische crisis ontkennen om zoveel mogelijk olie te blijven exploiteren, is ook toegestaan. Bossen veranderen in mijnen en landbouwgrond veranderen in supermarkten is dat ook nog steeds. Wij handelen uit wanhoop. De wetenschap is de afgelopen 40 jaar duidelijk geweest. Het huidige systeem heeft ons op dit pad gezet. We hebben geen andere keuze dan de zaken zoals gewoonlijk te verstoren.

We zouden graag willen dat we dit soort grootschalige acties niet op zouden hoeven zetten. We doen dit niet lichtzinnig. Na jaren van mislukte acties en nalatigheid van de overheid hebben we echter bijna geen tijd meer.

We geven trainingen om ervoor te zorgen dat iedereen die deelneemt aan geweldloze burgerlijke ongehoorzaamheid de risico’s en de mogelijke gevolgen begrijpt. Iedereen die deelneemt maakt vervolgens zelf de keuze wat ze willen doen. Iedereen in XR heeft altijd de mogelijkheid om uit een actie te stappen of om die op een wettelijke manier te steunen – bijvoorbeeld door te koken, wettelijke ondersteuning te bieden, of te praten met mensen die we hinderen met onze acties om ze uit te leggen wat we doen.

Het is niet zozeer het gearresteerd worden zelf als bewust dat risico nemen. Door onze lichamen in te zetten tijdens acties laten we zien dat het ons menens is, en dwingen we de overheid en het publiek om na te denken over onze boodschap. Het is een zeer strategisch hulpmiddel om crisismomenten te genereren en de klimaatcrisis hoog op de agenda te plaatsen. Arrestaties en hoorzittingen zorgen bovendien voor veel media-aandacht, die kunnen worden gebruikt als platforms om de ideeën van een beweging te verspreiden.

POLITIEKE BETROKKENHEID

Extinction Rebellion is van mening dat het omgaan met de klimaatcrisis een prioriteit voor alle politieke partijen moet zijn – iets dat boven de politiek zelf staat. Onze eisen zelf zijn natuurlijk wel politiek en in het kader van onze acties komen we soms in contact met politici op gemeentelijk of nationaal niveau. In die gevallen proberen we altijd het volledige politieke spectrum te bereiken, omdat we niet geassocieerd willen worden met één partij in het bijzonder en open en transparant willen blijven over onze interacties met hen.

Natuurlijk is Extinction Rebellion politiek. Ons doel is om ons politieke en economische systeem zodanig te veranderen dat mensen op deze planeet kunnen leven, de opwarming van de aarde wordt afgeremd, en het verlies van biodiversiteit stopt. Wij geloven dat deze doelen in ieders belang zijn, ongeacht hun politieke opvattingen. We gaan echter verder dan partijpolitiek. Extinction Rebellion associeert zichzelf niet met politieke partijen. Wij zijn van mening dat geen enkele partij in het huidige systeem in staat is de grootschalige veranderingen door te voeren die nodig zijn in het licht van de klimaatcrisis. Het huidige politieke systeem heeft ons allemaal in de steek gelaten en hoewel onze acties sommige partijen kunnen helpen en anderen kunnen schaden, zal alleen een deel van de partijen bereiken onvoldoende zijn. Mensen binnen de beweging hebben een breed scala aan politieke opvattingen, waarbij sommigen zichzelf beschrijven als anti-kapitalisten en anderen niet. Het probleem met deze labels is dat ze vaak niet duidelijk zijn gedefinieerd, verschillende betekenissen hebben voor verschillende mensen en vaak zelfs een goede politieke betrokkenheid volledig voorkomen. Er zijn momenteel veel aspecten van het economische systeem, d.w.z. kapitalisme, die bijdragen aan de klimaatcrisis. Wij zijn echter van mening dat een burgerberaad het juiste beleid moet vinden om deze crises aan te pakken, zonder hen een bepaald economisch systeem voor te schrijven. Wat we willen is overleven.

Begrijpen jullie hoe slecht het er voorstaat? Zo ja, wat weerhoudt jullie ervan te veranderen wat nodig is? Hoe kunnen jullie fossiele brandstoffen blijven subsidiëren en de uitbreiding van de luchthaven Schiphol accepteren?

We zijn gericht op het ontwikkelen van een massale beweging van burgerlijke ongehoorzaamheid en we zijn niet van plan te stoppen totdat we de crisis waarin we ons bevinden wordt aangepakt. De klimaat- en biodiversiteitscrisis vereist dringende en drastische maatregelen om de economie zo snel mogelijk CO2 neutraal te maken op een manier die voor iedereen eerlijk is.

ALGEMENE VRAGEN

Een groep Britse activisten die sinds 2016 samenwerken in de groep Rising Up! hebben Extinction Rebellion in gang gezet, maar het is nu al een gedecentraliseerde massabeweging voor iedereen die om onze toekomst geeft. Het telt nu honderden lokale en nationale groepen over de hele wereld en is aanwezig in meer dan 50 landen.

We zijn een gedecentraliseerde organisatie – iedereen kan dingen doen in de naam van Extinction Rebellion mits ze het eens zijn met en zich houden aan onze principes en waarden – mensen hebben daar geen toestemming van iemand voor nodig. We hebben een zelforganiserend systeem. Het is onvermijdelijk dat sommige mensen binnen de organisatie meer macht hebben, maar die macht wordt gevestigd in rollen, niet in individuen, en alle rollen worden democratisch verkozen. Het is een creatief systeem dat groeit als reactie op de behoeften van organisaties. We organiseren acties in lokale groepen en in cirkels die zich richten op een specifiek onderdeel, zoals  politieke strategie, outreach, media en communicatie, financiën en kunst. Vertegenwoordigers uit die cirkels vormen een coördinatiecirkel die zorgt voor een goede communicatie tussen de verschillende teams.

In de meeste grote steden in Nederland is inmiddels een XR-groep actief. Als er nog geen is bij jou in de buurt kun je die zelf opzetten. Een van onze kernprincipes is dat iedereen actie kan ondernemen in naam van Extinction Rebellion, zolang ze zich houden aan onze principes en waarden. Dat betekent dat je actie kunt ondernemen en nieuwe groepen kunt starten zonder daarvoor eerst toestemming van iemand te hebben gevraagd.

Wat utopisch zou zijn, is gewoon doorgaan met onze alledaagse levens en onszelf er consequent van proberen te overtuigen dat het altijd 5 minuten voor twaalf zal zijn of dat technologie onze problemen op zal lossen, lang voordat het echt te laat is. We denken graag dat we realisten zijn. We hebben een duidelijk begrip van de ecologische crisis en de noodsituatie van het klimaat, en we begrijpen dat we de koers die we momenteel aanhouden zo snel mogelijk moeten veranderen om de gevolgen ervan te beperken. Tot nu toe hebben onze regeringen nagelaten om te doen wat gedaan moet worden.

Eerst moet je mensen vinden die lid willen worden. Dit kan eenvoudig worden gedaan door een Facebook-evenement aan te maken, flyers in lokale cafés op te hangen en een openbare “Op weg naar uitsterven en wat we eraan kunnen doen”-speech te houden. Als je vragen hebt over de opzet van de speech, het regelen van flyers of iets met betrekking tot de oprichting van een lokale groep, stuur ons dan een bericht via outreach@extinctionrebellion.nl

Wat utopisch zou zijn, is gewoon doorgaan met onze alledaagse levens en onszelf er consequent van proberen te overtuigen dat het altijd 5 minuten voor twaalf zal zijn of dat technologie onze problemen op zal lossen, lang voordat het echt te laat is. We denken graag dat we realisten zijn. We hebben een duidelijk begrip van de ecologische crisis en de noodsituatie van het klimaat, en we begrijpen dat we de koers die we momenteel aanhouden zo snel mogelijk moeten veranderen om de gevolgen ervan te beperken. Tot nu toe hebben onze regeringen nagelaten om te doen wat gedaan moet worden.

We leven in een giftig systeem dat iedereen heeft beschadigd. We dagen onszelf en dit systeem uit, maar niemand kan worden beschuldigd er deel van uit te maken.
Wij zijn van mening dat de crisis waarmee we worden geconfronteerd niet kan worden opgelost door uitsluitend individuele acties en zich eerder richt op veranderingen in het systeem.

Wij zijn een groep bezorgde burgers van diverse afkomst. De meeste leden van XR hebben een baan of studeren. Sommigen zijn ouders die zich zorgen maken over hun kinderen. Wat we gemeen hebben is dat geen van ons ooit gedacht dat het zo ver moest komen om het leven op de planeet te beschermen.

Sommige leden hebben een ‘spirituele’ oriëntatie en we verwelkomen iedereen, ongeacht hun geloof. We denken dat mensen de dingen beschermen waar ze van houden en dat het omarmen van onze liefde voor het leven en de natuur niet iets is wat we moeten vermijden. Dat gezegd hebbende, we zijn noch naïef, noch totaal niet op de hoogte van sociale en economische rechtvaardigheid.

We zijn een radicaal inclusieve beweging. We werken actief aan het matigen van macht. In de praktijk betekent dit dat we erkennen dat onderdrukkend gedrag sociaal bij ons is ingebed. Aan bevoorrechte mensen wordt gevraagd dit te erkennen en dit voorrecht in te zetten waar het kan. We willen dat iedereen, ongeacht hun achtergrond, overtuigingen, kleur of gender, zich bij ons kan aansluiten en kan bijdragen aan onze acties.

We willen verschillende standpunten verwelkomen in plaats van een bepaald standpunt in te nemen over controversiële onderwerpen. Wij geloven dat een sociale beweging het best kan worden gebouwd als een ‘brede kerk’ en dat respectvolle discussies binnen de beweging moeten plaatsvinden over een verscheidenheid van onderwerpen, die natuurlijk onze principes en waarden van anderen niet de schuld geven moeten respecteren. Hoewel we op enkele feiten wijzen (bijvoorbeeld: ‘koolstofafvangtechnieken zijn momenteel niet klaar om op grote schaal te worden toegepast’), neemt XR expliciet geen standpunt in over specifieke oplossingen voor de ecologische crisis, omdat we zo een soort macht niet willen opeisen. Het moet aan het burgerberaad zijn om een manier te bedenken om de crisis aan te pakken die zich richt op klimaat- en ecologische rechtvaardigheid op basis van feiten van verschillende experts.