A12-blokkade zaterdag 19 september gaat door ondanks toegenomen staatsrepressie

Het kabinet Jetten heeft bloed aan zijn handen, wij rusten niet voor de fossiele subsidies zijn afgeschaft

Op zaterdag 19 september blokkeren Extinction Rebellion (XR) en Utrecht for Palestine (U4P) opnieuw de A12. De blokkade volgt op de veroordeling van zes demonstranten die op 25 april 2026 het verkeer op de A12 op een veilige en gecontroleerde manier hadden stilgezet. Het is de derde keer dat XR en U4P de handen ineenslaan om een einde te maken aan fossiele subsidies en de Nederlandse medeplichtigheid aan de genocide van Israël op de Palestijnen. 

Woordvoerder van de blokkade, Rozemarijn van ‘t Einde: “In een tijd van onomkeerbare verwoesting is het onbegrijpelijk dat de rechter 120 uur taakstraf en twee weken voorwaardelijke gevangenisstraf oplegt aan mensen die daar vreedzaam tegen in opstand komen. De wereld staat in de fik door klimaatrampen veroorzaakt door de fossiele industrie en door oorlog en geweld. Toch verstrekt de overheid jaarlijks 39,7 en 46,4 miljard euro fossiele subsidies. Het kabinet Jetten heeft bloed aan zijn handen, wij rusten niet voor de fossiele subsidies zijn afgeschaft.”

Woordvoerder van de blokkade, Puk van Noort: “Je mag op een snelweg demonstreren, ook dat valt onder demonstratierecht. En, het mag niet alleen, het moet! Want premier Jetten, waar is je rode lijn? Oliebedrijven zoals Shell, ExxonMobil en BP verstrekken meer dan 35% van de olie aan Israël[1] en staan in de top 10 van bedrijven die fossiele subsidies ontvangen. Nederland financiert genocide, levert en koopt wapens aan en van Israël en weigert sancties in te stellen. Stop fossiele subsidies, stop genocide en Free Palestine!”

Toegenomen staatsrepressie
De hoge straf die de zes vreedzame demonstranten is opgelegd, 120 uur taakstraf en twee weken voorwaardelijke gevangenisstraf, is ongekend in de context van protesten van Extinction Rebellion. De veroordeling past daarmee in een trend van toenemende staatsrepressie tegen vreedzame demonstranten.

Michel Forst, speciaal VN-rapporteur voor milieubeschermers, heeft de Nederlandse overheid al in 2024 opgeroepen te stoppen met het vervolgen van vreedzame demonstranten voor het blokkeren van wegen.  Hij zei toen in een brief: “Peaceful acts of civil disobedience, such as the roadblocks described above, are an essential component of democratic life and a legitimate exercise of fundamental rights, such as the freedoms of expression, association and assembly.”[2] Ook vroeg hij de Nederlandse overheid actie te ondernemen om strafrechtelijke vervolging wegens “het blokkeren van een weg” onmiddellijk in te trekken.

Het Civic Space Rapport 2026 laat zien dat Nederland in de categorie ‘narrowed’ valt, terwijl dit een paar jaar geleden nog ‘open’ was.[3] De onderzoekers stellen dat het recht op protest flink onder druk is komen te staan door de invoering van verschillende wetsvoorstellen, zoals het verbod op gezichtsbedekkende kleding bij demonstraties. Ook heeft de politie surveillancemiddelen ingezet om persoonsgegevens van organisatoren en demonstranten te verzamelen en hebben de klimaatbeweging en de Palestinabeweging te maken gehad met onevenredige beperkingen op hun demonstraties.

Ook uit de rapporten Demonstratierecht onder druk (2022) van Amnesty International[4], Demonstratierecht in de knel (2023) van Investico en de Groene Amsterdammer[5], de Civicus Monitor (2024)[6] en de jaarrapportage 2024-2025 van het College van de Rechten van de Mens[7] blijkt dat het demonstratierecht in Nederland ernstig onder druk staat.

Nederland medeverantwoordelijk voor bosbranden
In het licht van de afgeschuwelijke bosbranden die de wereld teisteren ging het in de afgelopen weken in de pers nogal eens over wie die branden aangestoken zouden hebben. Een absurd frame, waarmee de ware schuldigen buiten schot blijven. Bosbranden van deze omvang, direct veroorzaakt door extreme hitte en droogte zijn het gevolg van jarenlang wanbeleid en Nederland is een van de grootste schuldigen. Dat er ondanks dat nog altijd ieder jaar 39,7 en 46,4 miljard euro fossiele subsidies worden verstrekt, is ronduit misdadig. Het Kabinet Jetten jaagt daarmee letterlijk mensen de dood in, naast de verschrikkelijke ecologische verwoesting waarvoor dit kabinet ook de verantwoordelijkheid draagt.

Fossiele subsidies, kolonialisme en Palestina
Nederland is één van de grote verantwoordelijken voor de klimaat- en ecologische crisis. Als je de uitstoot die plaatsvond onder Nederlandse kolonisatie meeneemt, heeft Nederland per inwoner de grootste historische verantwoordelijkheid ter wereld.[8] Dit laat zien dat er een direct verband is tussen kolonialisme, de uitbuiting en vernietiging die daarbij hoort en de klimaat- en ecologische crisis. Sterker nog, bedrijven die nu fossiele subsidies ontvangen, waaronder Shell, waren in de koloniale tijd ook al bezig met hun verwoestende praktijken.[9, 10]

In Palestina gebeurt nu hetzelfde. De oorspronkelijke bewoners worden uitgeroeid en hun land wordt verwoest. Kolonialisme is niet iets van het verleden. Ook vandaag de dag vindt dit volop plaats. De genocide van Israël op de Palestijnen, waar Nederland medeplichtig aan is via zowel fossiele subsidies als wapenhandel, is een schrille manifestatie van dezelfde koloniale machtsverhoudingen. Het Kabinet Jetten plaatst zichzelf met het huidige beleid in lijn met alle eerdere koloniale kabinetten door te kiezen voor een koloniaal model van genocide en ecocide.

Fossiele subsidies = financiering genocide
De genocide van Israël op de Palestijnen wordt uitgevoerd met hulp van fossiele bedrijven die jaarlijks miljarden euro’s aan fossiele subsidies ontvangen,[11] Nederland financiert via deze weg genocide. Daarnaast is Nederland op andere manieren medeplichtig, waaronder door de wapenhandel. Sterker nog, volgens onderzoek van SOMO is Nederland de grootste investeerder ter wereld in Israël.[12] XR en U4P eisen naast een direct einde aan de fossiele subsidies, een volledig wapenembargo (offensief en defensief) én een stop op de inkoop van Israëlische wapens en Israëlische surveillanceproducten.

Bronnen
[1] https://oilchange.org/news/how-fossil-fuel-companies-profit-from-genocide/
[2] https://unece.org/sites/default/files/2024-04/ACSRC_2023_16_NL_to_HE_MFA_from_Aarhus_SR_EnvDefenders_complaint_14.02.2024.pdf
[3] https://civicspacewatch.eu/publication/civic-space-report-2026/
[4] https://www.amnesty.nl/content/uploads/2022/11/AMN_22_33_demonstratierecht-onder-druk.pdf
[5] https://www.platform-investico.nl/onderzoeken/onderzoek-demonstratierecht-in-de-knel
[6] https://monitor.civicus.org/press_release/2024/netherlands/
[7] https://www.mensenrechten.nl/actueel/nieuws/2025/09/08/maatschappelijk-middenveld-in-nederland-staat-onder-druk
[8] https://www.carbonbrief.org/revealed-how-colonial-rule-radically-shifts-historical-responsibility-for-climate-change/
[9] https://npokennis.nl/longread/7620/hoe-is-shell-zo-groot-geworden
[10] https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/opinie-shell-doe-recht-aan-maatschappelijk-belang-en-maak-archieven-openbaar
[11] https://milieudefensie.nl/actueel/deze-10-grote-bedrijven-krijgen-elk-jaar-miljarden-euros-voor-vervuilen
[12] https://rightsforum.org/geen-land-investeert-meer-in-israel-dan-nederland